يباعدكم من الجنّة إلّا و قد نهيتكم عنه ) . « 1 » در حديث ديگرى از عبد اللَّه بن مسعود مىخوانيم : قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله أيّها النّاس إنّه ليس من شىء يقرّبكم من الجنّة و يبعدكم من النّار إلّا قد أمرتُكم به و إنّه ليس شيء يقرّبكم من النّار و يبعدكم من الجنّة إلّا قد نهيتكم عنه . « 2 » چنان كه در حديث ديگرى آمده است : امير مؤمنان على عليه السلام در دوران زندگى خود همواره در توضيح و تبيين حقايق اسلام در ميان امّت تلاش داشت . آن حضرت در كلامى فرمود : خدا را سپاس مىگويم كه مرا از دنيا خارج نساخت تا آن كه همهء احكام مورد نياز امّت را براى آنان توضيح دادم : ( الحمد للَّه الّذى لم يخرجنى من الدّنيا حتى بيّنت للأمّة جميع ما تحتاج اليه ) . « 3 » در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده است : « ما من شي يحتاج إليه ولد آدم إلّا و قد خرجتْ فيه السنّة من اللَّه و من رسوله ؛ چيزى نيست كه فرزندان آدم به آن نياز داشته باشد ، جز اينكه حكم آن از جانب خدا و رسولش بيان شده است » . امام عليه السلام در ادامهء اين حديث ، به آيهء « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي . . . » « 4 » تمسّك مىجويد و مىفرمايد : « فلو لم يكمل سنّته و فرائضه و ما يحتاج إليه النّاس ، ما احتجّ به ؛ اگر خداوند سنّت و فرايض خود را و آنچه مردم به آن نياز دارند ، كامل نمىكرد به اكمال و اتمام دينش در اين آيه احتجاج نمىفرمود » . « 5 » و در حديث ديگرى از امام موسى بن جعفر عليه السلام آمده است كه فرمود : « أتاهم رسول اللَّه بما اكتفوا به في عهده و استغنوا به من بعده ؛ رسول خدا آنچه را مردم عصرش بدان نياز داشتند ، از جانب خداوند آورد و نياز آيندگان نيز از اين طريق مرتفع شد » . « 6 » جمع‌بندى : از مجموع اين گونه از احاديث استفاده مىشود كه اسلام از جامعيّتى برخوردار است كه مىتواند پاسخگوى همهء نيازمنديهاى بشر باشد و شكى نيست يكى از مهمترين نيازمنديهاى مردم هر عصرى حكومت و ادارهء جامعه است ؛ زيرا اوّلًا ، دين اسلام آخرين دين الهى براى بشريت است و هرگز دين و كتابى غير آن براى آدميان نخواهد آمد . چرا كه پيامبر اسلام « خاتم النبيّين » است ، چنان كه در قرآن كريم آمده است : « وَ لكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ » . « 7 » و از قول پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله رسماً به جهانيان خطاب كرده مىفرمايد : « قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعاً » « 8 » و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز فرمود : « أيّها النّاس لا نبىّ بعدي و لا سنّة بعد سنّتي » « 9 » و نيز فرمود :

--> ( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 74 ، ح 2 . ( 2 ) . در المنثور ، ج 5 ، ص 94 . ( 3 ) . تهذيب ، ج 6 ، ص 319 ، حديث 86 . ( 4 ) . مائده ، آيهء 3 . ( 5 ) . بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 169 ، ح 3 . ( 6 ) . همان مدرك ، ح 4 . ( 7 ) . احزاب ، آيهء 40 . ( 8 ) . اعراف ، آيهء 158 . ( 9 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 555 ، ح 3 .